Ruim twee jaar geleden introduceerde CPF Ineza voor haar klanten mobiel bankieren. Boeren kunnen een lening afsluiten en betalen de rente en aflossing via hun mobiele telefoon. Gewoon door een sms te versturen. Heel simpel en toegankelijk voor iedereen met een mobiele telefoon. Deze oplossing wordt in landen zoals Kenia en Uganda al veel gebruikt. CPF is in Rwanda een van de voorlopers op het gebied van digitale diensten.
Voordelen van mobiel bankieren
Voor het gebruik van mobiel bankieren door koffieboeren zijn een aantal heel duidelijke voordelen te benoemen:
- Efficiënt. Het bespaart ontzettend veel tijd omdat zij niet meer naar een bank op uren afstand van hun plantage hoeven te reizen.
- Gemak. Ze kunnen vanaf hun plantage een betaling doen. Niet alleen aan de bank, maar ook aan andere mensen.
- Veiligheid. Door digitaal af te lossen hebben boeren minder contant geld in huis. Hierdoor is het risico op diefstal kleiner.
- Lagere kosten. Ook voor de bank zijn er efficiency voordelen. Een digitale transactie is eenvoudig te verwerken zonder dat daar menselijke handelingen aan te pas komen. Het verkleint de kans op fouten en verlaagt de transactiekosten. Dit is weer voordelig voor boeren.
De voordelen zijn duidelijk en het zijn er veel. Deze voordelen blijven ook bestaan. Veel boeren maken met veel plezier gebruik van mobiel bankieren en zijn hier enthousiast over. Het scheelt ze een urenlange reis en vervolgens een lange rij bij de bank.
Interviews met boeren
Tijdens onze reis in december 2024 spraken we een aantal boeren die hebben meegedaan aan een test voor mobiel bankieren. Deze boeren zitten op een grote afstand van de bank en zijn daarom echt aangewezen op mobiel bankieren.
In de zomer van 2024 zagen we het aantal wanbetalingen van boeren in die specifieke regio oplopen. We zijn langsgegaan voor interviews om erachter te komen wat er aan de hand is.
Solange
Koffieboer Solange heeft een lening aangevraagd van RWF 900.000,-. Dit geld heeft ze geïnvesteerd in mest, het inhuren van seizoenswerkers en nieuwe koffiebomen. Helaas is een deel van de bomen de droge zomer niet doorgekomen. Desondanks kon Solange wel gewoon aflossen alleen heeft ze dit een tijd niet gedaan.
Al vrij snel na het verstrekken van leningen ging er een verhaal rond van een dorpsgenoot die een mobiele betaling had gedaan. Zij kreeg een foutmelding na het overboeken van een aflossing. Het duurde twee dagen voordat het geld weer op haar rekening stond. Het leed was helaas al geschied. Anderen in het dorp, waaronder Solange, durfden niet meer met hun mobiel te betalen.
1,5 uur naar de bank op en neer
Nu gaat Solange weer zelf naar de bank. Omdat het 1,5 uur heen en terug is, gaat ze niet elke maand. Daardoor heeft ze aflossingen gemist. De reis van 1,5 uur gaat per motobike en dat kost RWF 5.000 (€3,40). Een enorm bedrag als je weet dat de maandelijkse rente RWF 4.500 bedraagt.
Het is ontzettend jammer dat het vertrouwen in mobiel bankieren een flinke deuk heeft opgelopen. Verhalen zoals die van Solange hebben we in deze week van meer boeren gehoord.
Welke oplossingen zijn er?
Nu we het probleem helder hebben, kunnen we op zoek naar oplossingen. Daar wordt op dit moment aan gewerkt. Er zijn een meerdere opties die we ook tegelijk kunnen inzetten:
- Koffieboeren de lening laten aflossen via de koffie oogst op het coffee washing station.
- Extra voorlichting bovenop de voorlichting die boeren al hebben gekregen.
- Hulp bij het doen van transacties door medewerkers van het coffee washing station.
- Lenen in groepen waardoor het aantal transacties wordt verminderd
Bij het lenen in groepen kunnen degenen die vertrouwd zijn met mobiele telefoons de leiding nemen. Met deze vorm van begeleiding kan de drempel worden verlaagd.
De komende tijd gaan we verdiepend onderzoek doen naar de problemen met mobiel bankieren. Het doel van het onderzoek is om het probleem volledig te begrijpen en op basis daarvan aanpassingen te doen die leiden tot structurele verbeteringen die ervoor zorgen dat we kosten voor boeren besparen.
